آریا بانو

آخرين مطالب

سرزمینی سرشار از عبرت / نگاهی به نمایش "سرزمین سکوت " به نویسندگی علیرضا حنیفی و کارگردانی مالک سراج فرهنگي

سرزمینی سرشار از عبرت / نگاهی به نمایش "سرزمین سکوت " به نویسندگی علیرضا حنیفی و کارگردانی مالک سراج

  بزرگنمايي:

آریا بانو - کامبیز جهانگیری: نمایش "سرزمین سکوت " به نویسندگی علیرضا حنیفی و کارگردانی مالک سراج که در سالن استاد محمد پردیس تهران روی صحنه است یکی از نمایش‌های مذهبی ناب و کمتر دیده شده با موضوع عاشورایی است.


سرویس تئاتر هنرآنلاین: گورستان نه تنها مکانی در این جهان است که سرشار از عبرت و بشارت است، بلکه جایی است که انسان اگر حضوری همراه با تفکر و اندیشه داشته باشد به کرات تازیانه و نهیب بر کردار و رفتارش می‌زند و آدمی را به آنچه که خود کرده می‌خواند و در این میان هیچگونه تقسیم‌بندی اهم از طبقه، نژاد، دارا و ندار، عامی و عالم را نمی‌شناسد و در آن‌جا هیچ یک مزیتی برای انسان‌ها به شمار نمی‌رود. هر فرد فارغ از همه وابستگی اجتماعی و قومی و نژادی در این مکان خاص به یک چشم نگریسته و داوری می‌شوند. جایگاهی که می‌تواند بسته به اعمال هر فرد آرام‌بخش و یا خوف‌انگیز برای هر انسانی باشد و درست می‌توانند مانند محضر دادگاهی باشد که همه کس با یک قانون واحد در پیشگاه‌اش حاضر می‌شوند و مورد بررسی و کنکاش قرار می‌گیرند و سکوتش برای عده‌ای عذاب‌آور و ترسناک و برای کسانی دیگر آرام‌بخش و شادی آفرین است.
برای همین است که در تعالیم دینی ما تاکید بسیار شده است که هر از گاهی به گورستان رفته و به تدبیر و تفکر بپردازیم. زیرا با دانستن این نکته که سر منزل همگی ما همان جاست و کسی نمی‌تواند به جز اعمال و کردار خود، چیزی دیگری را به دیار دیگر ببرد، باعث هشدار و ترک گناه انسان خواهد شد.
نمایش "سرزمین سکوت" به جا و درست این مکان و فضا را برای طرح داستان و درام خود بر می‌گزیند. محکمه‌ای که راه گریز و فراری از آن وجود ندارد و هیچ عذر و بهانه‌ای خریدار ندارد و هرگونه اما و اگری را بر نمی‌تابد.
اصولا پرداختن به موضوع عاشورا یکی از دغدغه‌های، بسیاری از نویسندگان متعهد و متدین این مرز و بوم است، ولی می‌توان به جرات گفت که متن فوق که نام اصلی‌اش "گورکن" است و بعدا توسط کارگردان نمایش به "سرزمین سکوت" تبدیل شده، یکی از متون بسیار موفق در پرداختن به موضوع عاشورا و از همه مهمتر عذابی که لشکریان یزید بعد از آن همه جنایاتی که بر سر اهل بیت خدا در آوردند به رشته تحریر درآمده است.
داستان نمایش حکایت مردی از لشکریان یزد است که در بخش تدارکات و خدمت رساندن به جنگجویان انجام وظیفه می‌کند که بعد از واقعه عاشورا به قصد بدست آوردن غنایم راهی خیمه‌های اهل بیت پیامبر (ص) می‌شود و گوشواره‌ای را از دختر بچه‌ای می‌رباید و همین گناه باعث می‌شود تا هیچگونه گورستانی او را پس از مرگش در خود جای ندهند و در طول مدت یک هزار و چهارصد و اندی سال از این گورستان به آن گورستان کشانده می‌شود تا اینکه به گورستان نفرین‌شدگان - کسانی که اصحاب حسین (ع) و یارانش را کشتند - می‌رسد و در آنجا با گورکن اهل دلی آشنا می‌شود و شرح واقعه می‌کند و گورکن امانت ربوده شده – گوشواره – را به همراه روسری بجامانده از بانوی دشت کربلا حضرت زینب (س ) را به صاحبان‌شان می‌رساند.
نمایش شروع بسیار خوب و جذاب و پرسش‌گری دارد و تماشاچی شاهد است که مرده‌ای را کشان کشان به گورستان نزد گورکنی - که بعدا معلوم می‌شود که گورکن خود از دل‌سوختگان حسین (ع) است - می‌آورند و او ابتدا در حیرت و سرگردانی محیط و مکان غوطه‌ور است. اما وقتی مطمئن می‌شود که مرده است خدا را شاکر می‌شود و نماز شکر بر پا می‌دارد و از گورکن عاجزانه تمنا می‌کند تا او را هر چه سریع‌تر به خاک بسپارد.
برای بیننده تا نیمه نمایش مشخص نیست از چه جهت شخص مرده از خاکسپاری‌اش خوشحال و شادمان است و این ذوق چه دلیل و علت می‌تواند داشته باشد؟! همان طور که برای گورکن نیز بسیار جای تعجب دارد و با توجه به تجربیاتش در تمامی سال‌های کاریش که به وارثت از پدر به پسر رسیده است این فقره موردی کمیاب و عجیب است.
درست در همین‌جاست که گفت‌وگویی بین مرد مرده و گورکن صورت می‌گیرد و ما آرام و به تدریج می‌فهمیم که شخص مرده یک مرده معمولی نیست. او از خوف و عذابی که سال‌هاست او را می‌آزارد در رنج است. او دیر زمانی است که از این جهت که خاک از پذیرفتن جسدش ابا و اکراه دارد در رنج است و پیوسته به دنبال نجات دهنده و رهایی از وضعیت موجود خود است.
مرد مرده در دشت نینوا حضور داشته است و امام حسین (ع) را خارجی دانسته است و اطاعت از حاکم قدرتمند وقت را بر خود واجب شمرده است. هر چند که در جنگ حضور پر رنگی نداشته است اما گوشواره‌ای را به ظلم و تعدی از گوش دختر امام ستانده است و لاله گوش دختر را به قهر زخمی کوچک و بر دلش جراحتی بزرگ نهاده است. او که حالا حاضر شده است به سبب رهایی از وضعیت فعلی‌اش و آرامش در خاک همه ثروت نهفته خود را بدهد. ولی مرد گورکن گوشواره را از او طلب می‌کند. مرد مرده به زعم خودش می‌اندیشد که بهایی اندک است در برابر آن ثروت و وعده‌هایش پس می‌پذیرد و گوشواره را به مرد گورکن می‌دهد. مرد گور کن گوشواره را در کنار روسری که شخصی دیگر از سر حضرت زینب (س) ربوده است، قرار می‌دهد و می‌گوید که سال‌ها پیش از مرده‌ای ستانده است که او را هیچ گورکنی به خاک نمی‌سپارد و هیچ زمینی به تن نمی‌گیرد. مرد مرده وحشت زده و عربده‌کشان و سرخورده و حیران داد می‌کشد و در اعماق تاریکی وجود خویش فرو می‌رود.
"سرزمین سکوت" نوشته‌ای بسیار عالی به قلم علیرضا حنیفی است. در این متن بیننده آرام و آهسته به شخصیت‌ها اشراف پیدا می‌کند و برخلاف بسیاری از کارهایی که در این حیطه رقم خورده است از شعارگویی و تصنع خبری نیست، از این جهت است که به دل می‌نشیند و در جان تماشاچی رسوخ می‌کند و او را تا انتهای نمایش با خود همراه می‌کند.
کارگردانی زیبا از مالک حدپور سراج بر انسجام نمایش افزوده است و بازی‌های سراج در نقش گورکن و بابک تن در نقش مرد مرده بسیار هماهنگ و پخته است و بین دو بازیگر بده و بستان‌های بی‌نظیری رد و بدل می‌شود. فضاسازی و قراردادن تماشاچی در تعلیق و کشف و شهود بین انگیزه‌های دو شخصیت داستان هنرمندانه صورت گرفته است و تماشاچی آرام به کنش‌ها و تنش‌های وجودی دو نقش پی می‌برد.
اما به عقیده نگارنده در اجرای دکور و نورکاستی‌های وجود دارد و با نحوه اجرای نمایش هماهنگ نیست. اما این موارد باعث نمی‌شود که زحمات گروه سازنده کمرنگ جلوه کند و به جرات می‌توان گفت که "سرزمین سکوت" در حیطه نمایش‌های مذهبی اثری ناب و کمتر دیده شده است.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کتاب شقایق جعفری‌جوزانی رونمایی شد/ انتشار "دورهمی" آن انرایت با ترجمه‌ مینا صفار

نقاشی پرتره مردم شهر توسط هنرمندان نقاش / نخستین سالانه "شهروند، نقاش" برگزار می‌شود

هر روز هفته تئاتر به نام یک مدیر افتخاری مزین می‌شود / نشست رسانه‌ای شانزدهمین هفته بزرگداشت تئاتر برگزار شد

معرفی اعضای هیات تجدید نظر تخلفات نمایشگاه کتاب / تغییر مکان افتتاحیه نمایشگاه کتاب به مصلی/ برگزاری بیش از 60 برنامه و نشست فرهنگی در بخش آموزشی نمایشگاه کتاب

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درگذشت محسن جهانگیری را تسلیت گفت

جایزه مهرگان در سی‌ودومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران

انتشار فراخوان پنجمین جایزه‌ شعر احمد شاملو

بیژن بنفشه‌خواه و بهنام تشکر در گذر زمان

روایتی متفاوت از زندگی غلامحسین امیرخانی / مستند "قلم عشق" بزودی آماده نمایش می‌شود

سرآغاز فصل جدید روابط فرهنگی ایران و چین / آشنایی کشور ایران با چین از طریق کتابخوانی / تشریح فعالیت‌های میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران

اعلام فیلم‌های بخش مسابقه جشنواره ملی "نماز و نیایش"

امضای پوستر و آلبوم "جام تهی" به نفع سیل‌زدگان

"درمحاصره" با صدای محمد معتمدی منتشر شد/ توزیع جهانی یک آلبوم ایرانی

ناگفته های از "پیلوت" / هر چه قصه محلی باشد برای جشنواره‌های جهانی جذاب‌تر است

«لابیرنت» در تدارک اکران عیدفطر / طرفدار سینمای قصه‌گو هستم

برگزیدگان سیزدهمین دوره جایزه معمار معرفی می‌شوند

سینا درخشنده برای نخستین بار روی صحنه رفت / ظهور خواننده ای متفاوت در موسیقی پاپ

در حمایت از سیل‌زدگان صورت می‌گیرد / اختصاص رایگان سالن‎‌های سرای محلات به اهالی موسیقی برای اجرای کنسرت

رویکردها و مفاهیم باغ و معماری ایرانی و بازتاب آن در آثار هنرمندان بررسی می‌شود

ارزیابی 92 طرح جدید لباس در نخستین جلسه کمیسیون ماده 4 سال 98

فراخوان برگزاری اولین سمینار "مطالعات اجرا" منتشر شد

نادر مقدس: جشنواره فیلم وارش شرایط تولید فیلم کوتاه را برای جوانان استان تقویت می‌کند

بچه‌ها به ما نگاه می‌کنند... / نگاهی به فیلم "بیله" ساخته اینارا کولمن

آینده روشن سلامتی برای کودکان مبتلا به سرطانی/ نمایش نقاشی‌های کودکان در حمایت از کودکان سرطانی

"جادوگر درخت انجیر هندی" در تالار هنر / لیلی عاج با نمایشی درباره کول‌بران در تئاترشهر / برپایی کارگاه آشنایی با نمایش میم، پانتومیم و کمدیا دل آرته / اختصاص عواید فروش یک نمایش به کودکان سیل زده

شروع به کار اولین ماشین خیمه شب بازی ایران در چابهار / فیلم

10 فیلم عاشقانه برتر تاریخ سینما (+تصاویر)

بزرگداشت روز سعدی با حضور وزیر علوم در شیراز برگزار شد / چکیده سخنان ابن سینا و فارابی را می‌توان در ابیات سعدی جست

آرامگاه شیخ اجل در شیراز گلباران شد / صابر سهرابی: گل باران آرامگاه سعدی، نماد احترام جهانیان است

زیر سقف شیشه‌ای "دلبری" در گالری مژده

معرفی فیلم‌های بخش مروری بر سینمای کشور آذربایجان

رونمایی از "رالی ایرانی2" به نفع سیل زده‌ها

به یاد منیر فرمانفرمائیان؛ از میان شیشه و آینه

«دلدار»؛سریال ماه رمضان شبکه دو بعد از افطار

ستاره‌های سالخورده‌ای که هنوز هم سرحال و فعال هستند (+تصاویر)

نیما کوهی: هنر ما در سایه نگه داشته شده است

مونا جهانپور: می‌خواهم نقاشی‌هایم را بر تن مردم کنم / روایت یک نقاش از دنیای جذاب "مد یافت"

برگزاری نخستین سمپوزیوم ملی روز معمار / تقدیر از علی اکبر نصرآبادی

آینه‌ای از شرایط جامعه روبروی مخاطب / روایت علی جعفری از نمایش "تهران بزرگ"

محمدعلی سجادی: "طلاقم بده بخاطر گربه‌ها" تجربه جدیدی برایم رقم زد

احساس و عدم فراموشی / روایت فریبا گرجیان از نمایشگاه "منحنی فراموشی" در گالری سیحون

فاصله گرفتن رضا صادقی با روزهای اوج / نگاهی به آلبوم "زندگی کن"

برگزاری سمینار معماری از آغاز / تمرکز بر راهکارهای معمارانه

حمید فتوره‌چیانی: وضعیت شهرها اورژانسی است / هویت در معماری به زبان مشترک دست نیافته است

تمام بچه‌های ایران عاشق تئاتر هستند / تاریخ شفاهی تئاتر کودک را ضبط می‌کنیم / روایت منصور خلج از تالیف و کارگردانی تا تاسیس کتابخانه تخصصی تئاتر و بنیاد تئاتر کودک و نوجوان

زمان توزیع سریال «هیولا» به شبکه نمایش خانگی مشخص شد

پوستر جدید فیلم «روزهای نارنجی» با تصویری محو از هدیه تهرانی

حمایت انیمیشنی لئوناردو دی کاپریو از «زمین»/ همراهی 30 هنرمند

چرا عادل فردوسی‌پور جلوی مردمی را که شعار می‌دادند: «فروغی حیا کن، شبکه رو رها کن»، گرفت؟!

پیام تسلیت رییس موزه هنرهای معاصر تهران به مناسبت در گذشت منیر فرمانفرمائیان