آریا بانو

آخرين مطالب

سعید خاقانی: معماری ما فضای تجربه درست نداشت که بخواهد سالم بماند / هویت امری ارجاعی و بیرونی نیست گفتگو

سعید خاقانی: معماری ما فضای تجربه درست نداشت که بخواهد سالم بماند / هویت امری ارجاعی و بیرونی نیست

  بزرگنمايي:

آریا بانو - سعید خاقانی مدرس دانشگاه گفت: هویت امری ارجاعی و بیرونی نیست بلکه به معنای احاطه یک جامعه بر جهان خود و توانایی در ساخت آن بر اساس احتیاجات و آرزوهای خود است.


سرویس معماری هنرآنلاین: سعید خاقانی، مدرس دروس "روش تحقیق در تاریخ معماری"، "مبانی نظری تاریخ‌نگاری" و یکی از استادان مدعو درس سمینار تجارب مطالعات معماری و شهرسازی ایران است. او مدرک دکترای خود را در رشته "تاریخ و تئوری معماری" از دانشگاه منچستر انگلستان دریافت کرده و نویسنده کتاب "Post-Structural Theory in Architectural History of Iran" است که در انگلستان منتشر شده است. او معتقد است که هویت را نمی‌توان به شکلی ارجاعی و بیرونی نگریست و در معماری بروز و ظهور داد. آنچه می‌خوانید گفت‌وگوی این معمار و مدرس دانشگاه با خبرگزاری هنرآنلاین است.
اساساً آیا تقلید از سبک و شیوه گذشته می‌تواند، معنای زنده ساختن معماری اسلامی - ایرانی و بیانگر هویت ما باشد؟
پیش از هر چیز باید بگویم که برخی معضلات نه در نبود جواب درست که در خود طرح مسئله نهفته است. در پرسش‌های مطرح شده توسط شما هم که بازتاب بخشی از ذهنیت جامعه ماست، معضل، شکل طرح پرسش‌هاست و رهایی نه در یافتن پاسخ بهتر که اصلاً رها کردن این‌گونه طرح مسئله است. به طور کلی طرح مسئله معماری و هویت به شکلی دیگر و در سطحی دیگر است. همین‌که ما راه‌حل هویتی خود را در زنده ساختن گذشته می‌بینیم، حتی در حد فکر کردن بدان؛ و سعی در پیدا کردن قالبی برای ایرانیت هستیم این‌ها خود معضل‌اند.
به نظر شما معماری ایرانی اساساً چطور تعریف می‌شود و چگونه می‌توان یک بنا را ایرانی نامید؟
هر چند بخشی از ذهنیت معاصر ایران صرف بازتولید اشکال و مفاهیم تاریخی به عنوان دریچه رهایی شده، اما روشن است که باز زنده ساختن، اگر اصلاً یک چنین چیزی امکان‌پذیر باشد؛ تاریخ نمی‌تواند پاسخگویی مسائل معاصر باشد. خیلی ساده است و اینکه مسائل معاصر از جنس تاریخ نیستند که بتوان با بازتولید یکی دیگری را حل و فصل کرد. البته کسانی هم که در این راستا فکر می‌کنند، منظور نظرشان احیای مرده ریگ گذشته نیست و به دنبال سنت یا راه و رسم ازلی زیستن در جهان درست هستند تا در قالبی امروزی این روح را زنده کنند، اما خود این هم مسئله است. بزرگ‌ترین مشکل این نگاه هم این است که بار را برگذشته می‌گذارد نه انسان‌هایی که امروز می‌زیند و مسئله دارند. تاریخ اگر جنبه کاربردی داشته باشد، در گفتگوی خلاقانه‌ای است که ذهن معاصر برای فهم خود بر بستر آن می‌جوید. اینجا گذشته همچون گنجی نیست که در وقت بی‌مایگی دست در آن کنیم و مطاعی برای امروز بجوییم، بلکه آیینه‌ای است که ما با آن مواجهه می‌شویم تا خود را بفهمیم. تا ما خود کسی نباشیم و مسائل خود را نفهمیم و بلوغ و توانایی رویارویی با آن را در خود نسازیم، رو سوی گذشته کردن معنایی جز فرار ندارد. یادمان نرود سهمی از تجددمآبی ایرانی هم که انکار خود و گذشته خود می‌کند روی دیگر همین سکه پناه بردن به گذشته است. انگار که با انکار خود و نگاه به بیرون می‌توان معاصر و فرزند زمان خود شد. جایی فراتر از این دو بن‌بست راه سعادت است. بدون برخورد انتقادی با خود نمی‌توان معاصر بود و تنها در این مواجهه‌ بالغ و خلاقانه است که گذشته به عنوان محمل روایت‌های سازنده تاریخی می‌توانند رهایی ساز شوند.
آیا اساساً نیاز است که معماری را به شکل محلی و منطقه‌ای تعریف کنیم و بر داشتن هویت ایرانی در آثار تأکید کنیم؟
بر مبنای صحبت‌های قبل من، جواب سؤال شما بله است، اما ما نیاز به یک منطقه‌گرایی انتقادی داریم تا نه چیزی را بازتولید کنیم، بلکه جهان مناسب حیات امروز بسازیم. ما باید دست از تعریف ارجاعی ایرانیت برداریم، تو گویی که انگاره‌های ایرانی بودن جایی ساخته شد و ما با پیدا کردن آن‌ها و قیافه امروزی دادن بدان ایرانی می‌مانیم. ایرانی شدن و ماندن یک جریان ساختنی است، از جایی هم نمی‌آید و از درون یک جامعه سرزنده و فعال شکل می‌گیرد که دست من و دیگری نیست، یک بستر اجتماعی فعال می‌خواهد تا ایرانیت از طریق دینامیسم اجتماعی‌اش و در گفتگوی بین اذهان شکل گیرد. بدون یک حوزه عمومی فعال، یک اقتصاد مشارکت‌کننده در گفتمان عمومی و فرهنگی جامعه، بدون فضای لازم برای تجربه از دریچه آزادی و پشتیبانی مطاع دندان‌گیر ایرانی هم به وجود نخواهد آمد.
به نظر شما چند درصد از بناهای امروز، دارای المان‌ها و ویژگی‌هایی هستند که می‌توان آن‌ها را از ساختمان‌سازی سایر دنیا متمایز کرد؟
در مورد این سؤال هم معضل از جنس همان هویت ایرانی است. تمایز به عنوان یک امر بیرونی و افکندنی بر زندگی اگر هم بشود چیزی جز برچسب‌های دروغین هویت نمی‌شود. تمایز اگر باشد باید از منی برآید که بر زندگی‌اش مسلط است و می‌تواند جهان متناسب با نیازهای خود بیافریند. اینجا ما اگر وجودی متفاوت داشته باشیم، تمایز هم به عنوان پیامد ظاهر خواهد شد و نه به عنوان امری پیشینی و مصنوعی. هویت نه یک امر ارجاعی و بیرونی بلکه به معنای احاطه یک جامعه بر جهان خود و توانایی در ساخت آن بر اساس احتیاجات و آرزوهای خود است، ماحصل این احاطه لزوماً جنبه ارجاعی ندارد، بلکه معنای تناسب می‌دهد، ما باید قادر باشیم جهانی مناسب زندگی معاصر خود بسازیم. من اگر خانه‌ای آن‌طوری بسازم با هویت نیستم، من اگر با اطمینان به وضعیت وجودی خود و قرار داشتن در خود خانه‌ای متناسب با خواسته‌های خود بسازم با هویتم.
بیشترین آسیب در عرصه معماری امروز ایران از نگاه شما، از کجا نشات می‌گیرد؟
تا به جامعه مدنی اطمینان نشود که ماحصل این اطمینان آزادی عمل است، تا سیاست با عنوان امر بالاسری، و راه تنفس سیاست درست به عنوان شکل دادن امر مشترک از پایین را باز نکند و به تبع آن مدیریت از بعد سیاسی امروزی آن خارج نشود تا اقتصاد معماری و مسکن چارچوب درست خود را پیدا نکند و سرمایه‌های اجتماع خلاقانه در شکل دادن جهان خود شرکت نکنند تا فضای تجربه و خطا و گفتگو شکل نگیرد و تا دانشگاه جایگاه درست خود را دوباره پیدا نکند، معلوم است که معماری ما حال خوشی نخواهد داشت. اصلاً معماری ما فضای تجربه درست نداشت که بخواهد سالم بماند. دست کم در حوزه معماری نتیجه آسیب‌شناسی نمی‌تواند یک یا چند عامل شود، آسیب‌های معماری و شهری نتیجه‌ یک شبکه عوامل غلط است. هر چند می‌دانم این کلی سازی و پیچیده‌سازی راه عمل و پیدا کردن جواب را می‌بندد، اما آدرس غلط هم نمی‌توان داد. "چه باید کرد " خود پرسش بزرگی است که تفصیل بیشتری می‌طلبد.


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

دستمزد بازیگران «شهرزاد» از نظر قانونی چه حکمی دارد؟

دوچرخه‌ سواری زنان و موضع قوه قضائیه درباره آن!

جامعه نسبت به فرزندان طلاق سوگیری غلطی دارد

18 تا 25 درصد بیماران با خطای پزشکی مواجه می‌شوند

چه کسانی گرفتار شانه های یخ زده می شوند؟

کبدِ چرب حاملگی چیست؟

سخنگوی سازمان انتقال خون: 4 هزار نمونه خون بند ناف ذخیره شده است

کشور در تامین داروهای اساسی کمبودی ندارد

امید صالحی عکاس سال سینمای ایران شد / تقدیر از حسین ملکی / معتمدآریا: بهتر است حرکت عکاسان سینما در پیگیری امنیت شغلی را با جان و دل بپذیریم

رد پای موسیقی‌ خاطره‌انگیز دهه‌های پیشین در یک اجرا / روایت سهراب کاشف و بهرام دهقانیار از کنسرت "شب خاطره‌ها برای بچه‌های ایران‌زمین"

حسین ایمانی جاجرمی: جدایی‌گزینی طبقاتی در محلات به چند پاره شدن جامعه می‌انجامد / شهرسازی و معماری نادرست مردم را به انزوا سوق می‌دهد

اجرایی بسیار زیبا و دراماتیک / نگاهی به نمایش "کریم لوژی" به نویسندگی مجید رحمتی و مهران رنجبر و به کارگردانی رضا بهرامی

آغاز بیست و دومین جشنواره تولیدات مراکز استانی صداوسیما / دارابی: اقبال مخاطبان به شبکه‌های استانی رو به افزایش است

فرزاد فرجی: تعدادی از هنرمندان نقش سفال و سرامیک را در هنرهای تجسمی پررنگ کرده‌اند / نمایشگاه پیشکسوتان سفال و سرامیک ایران سالانه برگزار می‌شود

فرار احمدشاه به رخت‌شورخانه دربار / روایت علی یدالهی از نمایش "رخت‌شور شاه" در جشنواره نمایش‌های آئینی و سنتی

رهگذر: نوجوانان در سینمای ما نادیده گرفته شده‌اند / "آخرین داستان" پاییز اکران می‌شود

متامدرن نه مبهم است و نه جدید / دیدگاه انتقادی محمد آزرم نسبت به مانیفست "متامدرنیسم"

"بی‌سر" در مراحل پایانی تولید است / "زالاوا" به دنبال جذب سرمایه

مرضیه برومند: متولی سینمای کودک باید کانون پرورش فکری کودکان باشد

راضیه ابراهیمیان: حمایت از برندسازی یا کارآفرینی به شکل اصولی و حرفه‌ای انجام نمی‌شود

سیدحسین ملکی: خط تحریری در زندگی روزمره مردم قابل استفاده است / از ابداع خط ترنم تا اقتصاد هنر خوشنویسی

سعید خاقانی: معماری ما فضای تجربه درست نداشت که بخواهد سالم بماند / هویت امری ارجاعی و بیرونی نیست

لازم نیست دستتان را محکم روی دف بکوبید / تئوری موسیقی از نان شب هم واجب‌تر است / توصیه‌های داوران به شرکت‌کنندگان جشنواره ملی موسیقی جوان

محمدعلی سجادی: "سودابه" ادامه سینمای داستانی من است

رادیو سوینا آغاز به کار کرد / شهاب حسینی: حضور جامعه محترم نابینایان در سالن‌های سینما خبر خوبی است

مرادیان: ضرورت ساخت مجسمه در جامعه نابه سامان امروز بیش از گذشته احساس می‌شود / تبدیل درختان خشکیده تهران به مجسمه توسط بخش خصوصی

اثر نمایشی برگرفته از آئین و سنت‌های استان بوشهر / روایت حسین اسدی از اجرای نمایش "آبگوشت زهرماری" در جشنواره آئینی و سنتی

فعال مدنی درحوزه زنان وخانواده:امنیت مهمترین اولویت و دغدغه زنان شهری است

زنانه شدن سالمندی در آینده جدی است

مدیرعامل انجمن تالاسمی ایران: داروی جدید دفرازیروکس در داروخانه‌ها وجود ندارد

تلفن همراه حریم خصوصی کودکان نیست

انجام ماموگرافی سبب ابتلا به سرطان سینه می‌شود؟

دلایل جامعه شناختی کودک همسری

فرآیند کار مراکز مشاوره قبل «ازدواج»

معیارهای جوانان امروزی برای ازدواج

گفت‌وگو با مَلِک‌آرا رحیمی، زنی که احمد پسربچه افغان را جهانی کرد

«ازدواج»؛ هندوانه‌ای که دیگر در بسته نیست

چرا آمار اشتغال زنان پایین است؟

مسعود کیمیایی: فیلم‌ها ده‌ها میلیارد می‌فروشند اما برای من و مهرجویی سرمایه‌گذار نیست

اقبال واحدی: خودم را مجری نمی‌دانم من یک بسیجی‌ام!

رضا کیانیان خطاب به رضا رشیدپور: دوستت دارم اما شفاف بگو کی پول کثیف آورده سینما؟

منصوره ثابت‌زاده: من خادم فرهنگ هستم / برای نخستین بار موسیقی حرکتی ایران را آنالیز و طبقه‌بندی کردم / موسیقی می‌تواند در زبان تاثیر بسزایی بگذارد

بهار ایلچی: هدف گروه پلاریس ارتباط با همه مردم در هر جغرافیای دنیاست

رامتین لوافی: "هت تریک" در شرایط متعادل می‌توانست پرفروش شود

گفت و گوی اعضای خانواده یک مسئولیت زنانه نیست

لیلا کردبچه: می‌توان از روی شعر برخی شاعران تقویم تهیه کرد / صنایع ادبی ما نیاز مبرم به نوسازی دارند

علیرضا صفاری: برندسازی وابسته به رفتار مصرف است / اگر پول اولویت بود تمام برندهای پوشاک در ایران تعطیل می‌شدند

ضعف شناخت و به کارگیری ناآگاهانه تکنولوژی تأثیر مخربی بر معماری دارد / احصاء و یکپارچگی از مهم‌ترین اصول مرمت است / پول نفت باعث شد تا درست زندگی کردن را فراموش کنیم / روایت سجاد موذن از مرمت در سامرا تا خانه‌های تاریخی ایران

کارگردان «قدیس»: فقط 20 درصد نقدها علیه شاملو را گفتم!

بهمن پناهی: در موضوع پژوهش از دانشگاه‌های به‌‌روز جهان یک مرحله عقب مانده‌ایم / موزیکالیگرافی جستجویی است برای کشف و بُروز روابط آشکار و نهان موسیقی و خوشنویسی